Vừa ấp úng kể xong, tôi ngạc nhiên hết sức nghe ông Bbiện lý nói rằng mấy tháng nay ông đã nghe đồn nhiều về bọn tống tiền đó, và chính thằng tự xưng là nhân viên của chính phủ ấy chỉ là một tên lừa đảo mà sở Công an đương lùng bắt. Tôi rất tiếc không nhận được cái may theo học ông Brandwine tại Đại học đường George Washington ở Nữu Ước. Lập ngân sách không phải là hy sinh bỏ hết nỗi vui trong đời mà là để cho ta thấy yên ổn trong lòng về vấn đề tài chánh.
Nếu tôi đủ can đảm thì đêm ấy tôi cũng đã tự tử như vậy. Những người lo lắng, mệt mỏi đều không biết thích nghi với những thực sự chua chát của đời, cứ muốn sống cách biệt hẳn với người xung quanh và tự giam mình trong một thế giới tưởng tượng để khỏi phải ưu phiền. Làm sao nhờ họ chỉ bảo được? Ví dụ bạn muốn học nghề kiến trúc.
Hai ba ngày sau, ông lại nhận được bức thư nữa của thiếu phụ và bà ta quả quyết rằng, mặc dầu khéo che đậy thế nào đi nữa, ông cũng vẫn là một kẻ "dối trá, phản bội và khốn nạn". Tôi hỏi: "Có phải ông muốn nói rằng ông đã hoàn toàn trừ hết được nỗi lo lắng không? "Ông đáp: "Tôi tưởng có thể chân thành nói rằng đời tôi bây giờ gần như tuyệt được hết nỗi lo rồi. Hãy chọn một người đáng tin cậy, thí dụ như một người thân thích, một viên thầy thuốc, một luật sư hay một linh mục.
Mà thế bào là một việc thiện? Đức giáo chủ Mohamet nói: "Một việc thiện là một việc làm nở một nụ cười trên môi người khác". Giê Su nói: Thiên đường ở trong lòng ta". Bây giờ có khi cả tháng tôi không nhớ rằng bàn tay trái của tôi chỉ còn bốn ngón.
Vậy tôi chỉ cần làm bốn công việc sau này là khoảng 90 phần trăm những nỗi lo lắng của tôi tan biến. Chuyện đó xảy ra 18 năm trước. Mà công việc của anh đáng chán thiệt: rửa chén, cọ bàn và dọn kem tại phòng ăn một trường đại học, trong khi các sinh viên cùng trạc tuổi anh được vui vẻ đá banh hoặc đùa bỡn.
Ngủ được còn gì hơn nữa? Tôi có thể kể ra một trường hợp khác nữa, một người bạn gái, cô Lucile Blake. Năm 1931, trong một vụ cãi, ông kiếm một triệu Mỹ kim trả hết một lần - có lẽ cổ kim chưa có một vị luật sư nào thù lao nhiều đến thế.
Bà đã mất hẳn bình tĩnh trong tâm hồn và như thế là trả giá rất đắt nỗi oán giận ấp ủ hoài trong lòng vậy. Vì ông Lawrence Jones là người da đen, lại là người sáng lập ra nhà trường nói trên và đồng thời là mục sư trong giáo đoàn người da đen, nên ông bị buộc vào tội tích cực hoạt động gây ra cuộc phiến loạn. Trái lại, nếu cứ muốn lo nghĩ, cáu kỉnh hay mắc bệnh ung thư thì cứ việc mà nghĩ luôn luôn đến mười phần trăm trường hợp khổ cực.
Nghĩ vậy tôi không lo lắng vô lý nữa và thấy khoẻ khoắn trong người. Ta chỉ có thể ca những vui, buồn của ta thôi. "Đầu tháng sáu năm 1944, tôi nằm trong một lỗ hầm gần vịnh Omala.
Không ai làm được việc đó hết, trừ phi chính bạn, Nhưng điều mà tôi có thể làm được là chỉ cho bạn biết những người khác trừ 50% nỗi lo của họ ra sao - còn bạn phải tự trừ nỗi lo của bạn! Nỗi tỉnh lớn đều có một chi nhánh và đã không tiếc tiền quảng cáo. Sau 8 năm do dự, ông mới quyết định tạo lại cuộc đời.
Tại sao thế? Tại kinh nghiệm bảo nó biết rằng làm như vậy chẳng ích lợi gì. Bạn có chịu đổi cái bạn có để lấy một triệu Mỹ kim không? Nhưng tôi cũng biết thêm rằng những câu vè tầm thường đó là tinh tuý của đức tính khôn ngoan, lịch lãm cổ truyền, từ ngàn năm trước.